🛠️ نصب میکروپایتون روی رزبری پای پیکو و راه‌اندازی Thonny، قدم‌به‌قدم

✍️ تیم ووکوی فارسی · ۲۸ مهر ۱۴۰۵

پیکو را خریده‌ای، از جعبه درآورده‌ای و حالا یک برد سبز کوچک جلویت است که هیچ کاری نمی‌کند. قبل از این‌که اولین خط پایتون رویش اجرا شود، باید دو کار انجام بدهی: نصب میکروپایتون روی رزبری پای پیکو (یک بار برای همیشه) و راه‌اندازی Thonny، ویرایشگر ساده‌ای که کد را به برد می‌فرستد. این آموزش هر دو را قدم‌به‌قدم و با راه‌حل خطاهای رایج توضیح می‌دهد. خبر خوب: اگر هنوز برد نخریده‌ای یا کابل مناسب نداری، می‌توانی همه‌ی کدها را اول در شبیه‌ساز تمرین کنی و بعد فقط کپی‌شان کنی.

چه چیزهایی لازم است؟

• یک رزبری پای پیکو (Pico، Pico W یا Pico 2)
• یک کابل میکرو USB با سیم داده؛ کابل‌های فقط-شارژ اینجا کار نمی‌کنند و دلیل شماره‌ی یک «پیکو را نمی‌شناسد» همین است
• یک کامپیوتر با ویندوز، مک یا لینوکس
• برنامه‌ی Thonny (رایگان، از سایت thonny.org) و فایل فرم‌ور میکروپایتون

قدم ۱: دانلود فرم‌ور درست

فرم‌ور میکروپایتون یک فایل با پسوند .uf2 است. از سایت رسمی micropython.org بخش Download، برد خودت را پیدا کن و آخرین نسخه‌ی پایدار (Release، نه Preview) را بگیر. دقت کن فایل مخصوص مدل خودت باشد:

فرم‌ور اشتباه معمولاً یا اصلاً بالا نمی‌آید یا امکاناتی مثل وای‌فای را ندارد. اسم مدل روی خود برد چاپ شده است.

قدم ۲: حالت BOOTSEL و کپی فایل UF2

1. کابل USB را از پیکو جدا کن.
2. دکمه‌ی سفید کوچک BOOTSEL روی برد را فشار بده و نگه دار.
3. در همان حال کابل را به کامپیوتر وصل کن، یکی‌دو ثانیه صبر کن و بعد دکمه را رها کن.
4. یک درایو تازه مثل فلش‌مموری به اسم RPI-RP2 ظاهر می‌شود (روی Pico 2 اسمش RP2350 است).
5. فایل .uf2 را با کشیدن و رها کردن (drag-and-drop) روی این درایو بینداز.
6. چند ثانیه بعد درایو خودبه‌خود ناپدید می‌شود. نگران نباش؛ یعنی پیکو فرم‌ور را نوشت و با میکروپایتون دوباره روشن شد.

قدم ۳: انتخاب مفسر در Thonny

Thonny را نصب و باز کن. به‌طور پیش‌فرض کد را با پایتون خود کامپیوتر اجرا می‌کند؛ باید بگوییم با پیکو کار کند:

1. از منوی Run گزینه‌ی Configure interpreter را بزن (یا از Tools و Options، زبانه‌ی Interpreter).
2. در فهرست اول، MicroPython (Raspberry Pi Pico) را انتخاب کن.
3. در قسمت Port، گزینه‌ی Try to detect port automatically را بگذار، یا اگر چند دستگاه وصل است، پورتی را که کنارش Board in FS mode یا اسم پیکو آمده (مثلاً COM5) انتخاب کن.
4. OK را بزن.

اگر همه‌چیز درست باشد، در پنجره‌ی Shell پایین صفحه پیامی شبیه MicroPython v1.xx on ...; Raspberry Pi Pico with RP2040 و بعد علامت >>> را می‌بینی. این REPL است: هر دستوری بنویسی همان لحظه روی برد اجرا می‌شود. امتحان کن: print("salam") و Enter.

راه میان‌بر: در همان پنجره‌ی تنظیم مفسر لینکی به اسم Install or update MicroPython هست. اگر پیکو در حالت BOOTSEL وصل باشد، Thonny خودش فرم‌ور مناسب را دانلود و نصب می‌کند و قدم ۱ و ۲ را برایت انجام می‌دهد.

قدم ۴: اولین برنامه و main.py

این کد را در ویرایشگر Thonny بنویس:

from machine import Pin
import time
import sys

print("Hello from", sys.implementation.name)

led = Pin(25, Pin.OUT)       # Pico W / Pico 2 W: Pin("LED", Pin.OUT)
count = 0

while True:
    led.toggle()
    count += 1
    print("blink", count)
    time.sleep(0.5)

• دکمه‌ی سبز Run (یا کلید F5) را بزن. Thonny کد را به حافظه‌ی پیکو می‌فرستد و اجرا می‌کند. LED روی برد چشمک می‌زند و عددها در Shell بالا می‌روند.
• دکمه‌ی قرمز Stop (یا Ctrl+F2) برنامه را قطع می‌کند و دوباره به REPL برمی‌گردی.
• برنامه‌ای که فقط با Run اجرا کنی، بعد از قطع برق از بین می‌رود. برای این‌که پیکو هر بار با روشن شدن (حتی با پاوربانک و بدون کامپیوتر) خودش برنامه را اجرا کند، از File و Save as گزینه‌ی Raspberry Pi Pico را انتخاب کن و نام فایل را دقیقاً main.py بگذار.

پیکو با هر روشن شدن، اول boot.py (اگر باشد) و بعد main.py را اجرا می‌کند. فایل‌های دیگر، مثل درایور LCD، را هم همین‌طور ذخیره می‌کنی: از منوی View گزینه‌ی Files را روشن کن، روی فایل در کامپیوتر راست‌کلیک کن و Upload to / را بزن. در LCD I2C با میکروپایتون دقیقاً به همین نیاز داری.

اول در شبیه‌ساز تمرین کن

شبیه‌ساز کار Thonny و سیستم فایل برد را شبیه‌سازی نمی‌کند (این آموزش مخصوص برد واقعی است)، ولی خود کد میکروپایتون را با فرم‌ور واقعی میکروپایتون اجرا می‌کند. پس می‌توانی همه‌ی برنامه‌ها را قبل از رسیدن برد یا وقتی کابل دم دستت نیست، در تینکرکد فارسی بنویسی و امتحان کنی؛ بعد فقط کد را در Thonny کپی کنی و با نام main.py ذخیره کنی. مثال چشمک‌زن با MicroPython روی پیکو نقطه‌ی شروع خوبی است و توضیح کامل آن را در اولین برنامه‌ی میکروپایتون روی پیکو نوشته‌ایم. در شبیه‌ساز درایورهایی مثل i2c_lcd و ssd1306 از قبل آماده‌اند، در حالی که روی برد واقعی باید خودت آن‌ها را آپلود کنی. پیکو و میکروپایتون در شبیه‌ساز جزو اشتراک پلاس هستند: مثال‌ها برای خواندن رایگان‌اند و برای اجرا پلاس لازم است.

اشکال‌های رایج

• درایو RPI-RP2 ظاهر نمی‌شود: کابل فقط-شارژ است، یا دکمه‌ی BOOTSEL را بعد از وصل کردن کابل فشار داده‌ای. ترتیب درست: اول دکمه، بعد کابل.
• Thonny می‌گوید Couldn't find the device یا Unable to connect: مفسر روی MicroPython (Raspberry Pi Pico) نیست، یا برنامه‌ی دیگری (مثلاً سریال مانیتور Arduino IDE) پورت را گرفته. آن را ببند و Stop را بزن.
• Thonny به برد وصل نمی‌شود چون main.py یک حلقه‌ی سنگین دارد: چند بار پشت سر هم Stop بزن تا برنامه قطع شود. اگر نشد، با فایل flash_nuke.uf2 (از سایت رسمی رزبری پای) در حالت BOOTSEL کل حافظه را پاک کن و فرم‌ور را دوباره بریز؛ این کار همه‌ی فایل‌های روی برد را پاک می‌کند.
• LED روشن نمی‌شود ولی خطایی هم نیست: برد تو Pico W است. Pin(25) را به Pin("LED", Pin.OUT) تغییر بده.
• بعد از قطع و وصل برق برنامه اجرا نمی‌شود: فایل را روی کامپیوتر ذخیره کرده‌ای، نه روی پیکو، یا اسمش main.py نیست (مثلاً Main.py یا main.py.py).
• ImportError برای یک ماژول: ماژول‌هایی مثل machine، time و dht داخل فرم‌ورند، ولی درایورهای بیرونی را باید جداگانه آپلود کنی.

حالا که برد آماده است، زبان را از پایه یاد بگیر: آموزش میکروپایتون از صفر. برای این‌که بدانی هر پایه چه کاری می‌کند، پین اوت رزبری پای پیکو را کنار دستت نگه دار، و برای دید کلی صفحه‌ی میکروپایتون را ببین.

سؤال‌های رایج

درایو RPI-RP2 در کامپیوتر ظاهر نمی‌شود، چه کنم؟

اول کابل را عوض کن؛ خیلی از کابل‌های میکرو USB فقط شارژ می‌کنند و سیم داده ندارند. بعد دکمه‌ی BOOTSEL را نگه دار، کابل را وصل کن و فقط بعد از وصل شدن، دکمه را رها کن. پورت USB دیگری را هم امتحان کن.

برنامه را چطور ذخیره کنم که بعد از قطع و وصل برق خودش اجرا شود؟

در Thonny از File و Save as، گزینه‌ی Raspberry Pi Pico را انتخاب کن و فایل را دقیقاً با نام main.py ذخیره کن. پیکو بعد از هر روشن شدن، اول boot.py و بعد main.py را اجرا می‌کند.

آیا برای ویندوز درایور جدا لازم است؟

در ویندوز ۱۰ و ۱۱ نه. پیکو با میکروپایتون به شکل یک پورت سریال USB استاندارد شناخته می‌شود و Thonny خودش آن را پیدا می‌کند.

اگر بعداً با آردوینو برنامه بریزم، میکروپایتون پاک می‌شود؟

بله. هر بار فقط یک فرم‌ور روی پیکو است. برای برگشت به میکروپایتون کافی است دوباره در حالت BOOTSEL فایل UF2 میکروپایتون را کپی کنی.

مقاله‌های مرتبط

همه‌ی آموزش‌های رزبری پای پیکو و میکروپایتون ← · همه‌ی مقاله‌ها