🧲 رله (Relay Module (5V))

رله (Relay) کلیدی است که به‌جای انگشت، یک آهنربای الکتریکی آن را می‌زند: وقتی سیم‌پیچ برق می‌گیرد، تیغه‌ی فلزی جابه‌جا می‌شود و مدار دیگری را که هیچ اتصال الکتریکی با آردوینو ندارد وصل یا قطع می‌کند. به همین خاطر با رله می‌شود پمپ آب ۱۲ ولتی، فن یا چراغ را با فرمان یک پین روشن کرد. «ماژول رله» همان رله است به‌علاوه‌ی ترانزیستور، دیود و LED روی یک برد کوچک، تا مستقیم به پین آردوینو وصل شود.

رله در ووکوی (Wokwi)

ووکوی ماژول رله را با شناسه‌ی wokwi-relay-module دارد: سه پایه‌ی سمت فرمان (VCC، GND و IN) و سه پایه‌ی سمت کلید (COM، NO و NC). در مثال زیر یک LED از راه NO روشن می‌شود تا قطع و وصل رله را با چشم ببینی:

{
  "version": 1,
  "parts": [
    { "type": "wokwi-arduino-uno", "id": "uno", "top": 100, "left": 0 },
    { "type": "wokwi-relay-module", "id": "relay1", "top": -60, "left": 40 },
    { "type": "wokwi-resistor", "id": "r1", "top": -120, "left": 220, "attrs": { "value": "220" } },
    { "type": "wokwi-led", "id": "led1", "top": -180, "left": 300, "attrs": { "color": "red" } }
  ],
  "connections": [
    [ "uno:5V", "relay1:VCC", "red", [] ],
    [ "uno:GND.1", "relay1:GND", "black", [] ],
    [ "uno:7", "relay1:IN", "orange", [] ],
    [ "uno:5V", "relay1:COM", "red", [] ],
    [ "relay1:NO", "r1:1", "green", [] ],
    [ "r1:2", "led1:A", "green", [] ],
    [ "uno:GND.1", "led1:C", "black", [] ]
  ]
}

سیم‌کشی با آردوینو

روی میز، سمت کلید رله یک مدار کاملاً جداست؛ مثلاً یک پمپ ۱۲ ولتی با باتری خودش:

اگر رله‌ی خام (بدون ماژول) داری، سیم‌پیچ را مستقیم به پین نزن: یک ترانزیستور NPN و یک دیود هرزگرد لازم است.

کد نمونه

// Relay module on pin 7: three seconds on, three seconds off.
// Many real modules switch on with LOW. If yours does, swap the two values.
const int RELAY_PIN = 7;
const int RELAY_ON  = HIGH;
const int RELAY_OFF = LOW;

void setup() {
  digitalWrite(RELAY_PIN, RELAY_OFF);   // set the level before enabling the output
  pinMode(RELAY_PIN, OUTPUT);
  Serial.begin(9600);
}

void loop() {
  digitalWrite(RELAY_PIN, RELAY_ON);
  Serial.println("relay ON  (COM-NO closed)");
  delay(3000);

  digitalWrite(RELAY_PIN, RELAY_OFF);
  Serial.println("relay OFF (COM-NC closed)");
  delay(3000);
}

نوشتن سطح خاموش قبل از pinMode جلوی یک «تق» ناخواسته‌ی لحظه‌ی روشن شدن برد را می‌گیرد؛ مخصوصاً در ماژول‌های فعال‌پایین.

عددهای روی بدنه‌ی رله، مثلاً 10A 250VAC یا 10A 30VDC، سقف جریان و ولتاژ تیغه‌ها هستند و درباره‌ی سمت فرمان چیزی نمی‌گویند. برای بار DC مثل پمپ و موتور، عدد DC را ملاک بگیر و کمی پایین‌تر از سقف کار کن. ماژول‌ها دیود هرزگرد سیم‌پیچ را روی خودشان دارند، ولی اگر بار سمت کلید هم موتور است، یک دیود موازی با خود موتور عمر تیغه‌ها را بیشتر می‌کند.

اشتباه‌های رایج

• ماژول فعال‌پایین: برنامه برعکس عمل می‌کند؛ رله وقتی روشن است که فکر می‌کنی خاموش است. دو ثابت بالای کد را جابه‌جا کن.
• قطع و وصل سریع: رله برای PWM ساخته نشده؛ با کنترل دما بدون هیسترزیس، تیغه‌ها زود می‌سوزند.
• برق شهر: برای تمرین فقط با ولتاژ کم کار کن؛ سیم‌کشی ۲۲۰ ولت کار فرد آموزش‌دیده است.
• تغذیه‌ی ضعیف: چند رله هم‌زمان از 5V آردوینوی روشن با USB، ولتاژ را پایین می‌کشد.

آموزش‌های مرتبط

• ماژول رله با آردوینو، با نکات ایمنی
• ترموستات فن با DHT22 و رله
• گلخانه هوشمند با ESP32
• مدار راه‌انداز رله در ۱۵ مدار پایه
• درس رله: کلید برقی بزرگ

سؤال‌های رایج

فرق NO و NC در رله چیست؟

NO یعنی معمولاً باز: وقتی رله خاموش است قطع است و با فعال شدن رله به COM وصل می‌شود. NC یعنی معمولاً بسته: در حالت خاموش به COM وصل است و با فعال شدن رله قطع می‌شود.

چرا ماژول رله‌ام با LOW روشن می‌شود؟

خیلی از ماژول‌ها ورودی فعال‌پایین دارند؛ یعنی وقتی IN به زمین کشیده شود، اپتوکوپلر یا ترانزیستورشان روشن می‌شود. در کد جای مقدار روشن و خاموش را عوض کن و قبل از pinMode سطح خاموش را بنویس.

ماژول رله در ووکوی هست؟

بله، با شناسه‌ی wokwi-relay-module. پایه‌های VCC، GND و IN به آردوینو می‌روند و با COM، NO و NC مسیر یک LED یا قطعه‌ی دیگر را قطع و وصل می‌کنی.

آموزش‌هایی که از این قطعه استفاده می‌کنند

قطعه‌های دیگرِ ماژول‌ها

همه‌ی ۱۰۵ قطعه ← · آموزش مدار