🪛 تریمر (پتانسیومتر تنظیمی) (Trimmer Potentiometer (Trimpot))

تریمر یا پتانسیومتر تنظیمی (Trimmer Potentiometer / Trimpot) یک پتانسیومتر کوچک است که به‌جای دسته، شکاف پیچ‌گوشتی دارد. احتمالاً بدون این‌که بدانی چندتایش را دیده‌ای: پیچ آبی پشت ماژول LCD I2C، دو پیچ نارنجی روی سنسور حرکت PIR، و پیچ کنار سنسورهای گاز و رطوبت خاک. کارش «یک بار تنظیم» است: کنتراست، حساسیت، زمان. در این صفحه هم تریمرهای آماده‌ی ماژول‌ها را می‌شناسیم و هم یک تریمر را به آردوینو می‌دهیم تا تنظیم زمان یک چراغ را بر عهده بگیرد.

تریمر در ووکوی (Wokwi)

ووکوی قطعه‌ی جدایی به اسم تریمر ندارد و همان wokwi-potentiometer نقشش را بازی می‌کند؛ از نظر برقی هر دو یک چیزند. سه پایه دارد: GND، SIG (لغزنده) و VCC. حین اجرای شبیه‌سازی، دسته‌اش را با ماوس می‌چرخانی.

{
  "version": 1,
  "parts": [
    { "type": "wokwi-arduino-uno", "id": "uno", "top": 0, "left": 0, "attrs": {} },
    { "type": "wokwi-potentiometer", "id": "trim1", "top": -110, "left": 160, "attrs": {} }
  ],
  "connections": [
    [ "trim1:VCC", "uno:5V", "red", [] ],
    [ "trim1:GND", "uno:GND.1", "black", [] ],
    [ "trim1:SIG", "uno:A0", "green", [] ]
  ]
}

تریمر در تینکرکد فارسی، هم در مود ساده و هم در مود آردوینو، با سه پایه‌ی A، W و B رایگان شبیه‌سازی می‌شود.

تریمرهایی که روی ماژول‌ها می‌بینی

سیم‌کشی با آردوینو

درست مثل تریمر زمان روی PIR، این‌جا هم تریمر تعیین می‌کند چراغ بعد از فشار دکمه چند ثانیه روشن بماند: از ۱ تا ۳۰ ثانیه، مثل چراغ راه‌پله‌ی ساختمان.

کد نمونه

// Stair-light timer: a trimpot on A0 sets how long the LED stays on (1..30 s)
const int BUTTON_PIN = 2;     // button to GND, internal pull-up
const int LED_PIN = 13;
unsigned long onSince = 0;
bool lightOn = false;

void setup() {
  pinMode(BUTTON_PIN, INPUT_PULLUP);
  pinMode(LED_PIN, OUTPUT);
  Serial.begin(9600);
}

void loop() {
  unsigned long holdMs = map(analogRead(A0), 0, 1023, 1, 30) * 1000UL;

  if (digitalRead(BUTTON_PIN) == LOW) {   // pressed: (re)start the timer
    if (!lightOn) {
      Serial.print("Light on for ");
      Serial.print(holdMs / 1000);
      Serial.println(" s");
    }
    onSince = millis();
    lightOn = true;
  }

  if (lightOn && millis() - onSince >= holdMs) {
    lightOn = false;
  }
  digitalWrite(LED_PIN, lightOn ? HIGH : LOW);
}

چون مقدار تریمر در هر دور loop خوانده می‌شود، تغییرش بلافاصله اثر می‌کند؛ ولی در مدار واقعی همین تریمر را یک بار تنظیم می‌کنی و دیگر کاری به آن نداری.

اشتباه‌های رایج

• پیچ‌گوشتی بزرگ و زور زیاد: شکاف تریمر ظریف است و می‌شکند؛ پیچ‌گوشتی ساعتی بردار و آرام بچرخان.
• چرخاندن بیش از ته کار: تریمرهای تک‌دور کمتر از یک دور کامل می‌چرخند؛ به ته که رسید، زور نزن. مدل‌های چنددور (مکعبی) برعکس، چند دور می‌خورند تا تغییری ببینی.
• تنظیم PIR با عجله: سنسور PIR بعد از روشن شدن حدود یک دقیقه وقت لازم دارد تا آرام بگیرد؛ اگر در همین مدت تریمرهایش را تنظیم کنی، نتیجه‌ها گمراه‌کننده‌اند.

آموزش‌های مرتبط

• LCD ۱۶×۲ با ماژول I2C در آردوینو
• سنسور حرکت PIR با آردوینو
• سنسور گاز MQ-2: آستانه و آژیر
• پتانسیومتر در ووکوی

سؤال‌های رایج

تریمر با پتانسیومتر معمولی چه فرقی دارد؟

از نظر برقی هیچ؛ هر دو سه پایه دارند و تقسیم ولتاژ می‌کنند. تریمر کوچک است، با پیچ‌گوشتی تنظیم می‌شود و برای «یک بار تنظیم کن و فراموش کن» ساخته شده، نه برای چرخاندن مداوم.

ووکوی تریمر دارد؟

قطعه‌ی جدایی به اسم تریمر در ووکوی نمی‌شناسیم؛ همان wokwi-potentiometer با پایه‌های GND، SIG و VCC کار تریمر را در شبیه‌سازی انجام می‌دهد.

LCD روشن است ولی چیزی نشان نمی‌دهد، تقصیر تریمر است؟

خیلی وقت‌ها بله. روی مدار LCD موازی و پشت ماژول‌های I2C یک تریمر کنتراست هست؛ آرام بچرخانش تا حروف ظاهر شوند. اگر فقط یک ردیف مربع پر می‌بینی، معمولاً یعنی LCD برق دارد ولی هنوز مقداردهی نشده یا کنتراست تنظیم نیست.

قطعه‌های دیگرِ کلید، دکمه و ورودی

همه‌ی ۱۰۵ قطعه ← · آموزش مدار